"The medium is the message." Met die ene zin veranderde Marshall McLuhan in de jaren zestig hoe we naar technologie kijken. Zijn punt: niet de inhoud van een nieuw medium is het belangrijkst, maar wat het medium zelf doet met ons denken en onze samenleving.
McLuhan ontwikkelde een raamwerk om elke nieuwe technologie te doorgronden, zijn zogenaamde tetrad. Vier vragen. Wat versterkt de technologie? Wat maakt ze overbodig? Waar slaat ze in om als je haar tot het uiterste doorvoert? En, de meest verrassende vraag: wat haalt ze terug uit het verleden?
Die laatste vraag is bij AI het meest fascinerend. Want wat AI terugbrengt, is iets wat we lang naar de achtergrond hadden verdreven: de orale traditie.
Voor de drukpers was kennis iets wat je in gesprek verwierf. Je stelde vragen, je luisterde, je discussieerde. De drukpers verschoof het zwaartepunt. Kennis werd steeds meer iets wat je las en schreef, in stilte, alleen achter een bureau. De orale traditie verdween niet, maar het geschreven woord werd dominant in hoe we werkten en dachten.
AI zorgt ervoor dat spraak weer een grotere rol gaat spelen. Wie mij kent, weet dat ik nauwelijks nog typ. Ik spreek in, en AI zet het om naar tekst. Dat is geen luiheid, dat is een fundamenteel andere manier van werken. De orale traditie keert terug.
En het gaat verder dan mens tot machine. Het interessantste vind ik wat er gebeurt tussen mensen onderling, in teams.
Kijk naar hoe het nu vaak gaat. Eén persoon zit achter een scherm en schrijft een document. Collega's sturen feedback. De schrijver moet al die losse opmerkingen wegen, knopen doorhakken en het stuk zijn uiteindelijke vorm geven. Iedereen doorloopt dat proces individueel: lezen, nadenken, opmerkingen formuleren. De schrijver ontvangt al die losse reacties en moet daar maar chocola van maken. Het is stroperig, vaak frustrerend, en het kost iedereen veel tijd.
Maar stel je voor dat je als team samenkomt en gewoon praat over de inhoud. Je neemt het gesprek op. De discussie wordt omgezet naar tekst, geanalyseerd, en AI stelt op basis van alle nuances uit dat gesprek wijzigingen voor in het document. Geen feedback per e-mail, geen eindeloze versies, maar een organisch proces waarin ieders input en alle overwegingen direct worden meegenomen. Van gesprek naar document.
Dit is geen toekomstmuziek. Eric en ik werken al zo. Wij maken wijzigingen aan onze materialen door samen prompts in te spreken. Wij ontwikkelen e-learnings door eerst samen over de inhoud te praten, dat gesprek te vertalen naar een raamwerk, en van daaruit naar teksten en scripts. En ik lees bij steeds meer ondernemers dat zij hetzelfde doen.
Nu past een nuance. Niet elke taak leent zich hiervoor. Teksten met een persoonlijke touch, iets wat van hart tot hart moet gaan, vraag je niet aan AI. En het zelf wikken en wegen van woorden kan juist heel waardevol zijn om je gedachten te vormen. Schrijven is ook denken.
Maar de orale werkwijze zal een vaste plek krijgen. McLuhan zou niet verbaasd zijn. Het medium verandert, en daarmee verandert hoe we samenwerken, hoe we kennis delen en hoe we tot besluiten komen. Niet door de antwoorden die AI geeft, maar door wat AI als medium doet met onze manier van werken.
The medium is the message. En dit medium spreekt terug.